کود فسفاته

کود فسفاته به گروهی از کودهای کشاورزی گفته می‌شود که عنصر فسفر (P) را در اختیار گیاه قرار می‌دهند. فسفر یکی از سه عنصر اصلی مورد نیاز گیاهان است که در ریشه‌زایی، گلدهی، تشکیل میوه و انتقال انرژی نقش حیاتی دارد. شرکت کودیران انواع کود فسفات را در فرم‌های گرانوله و پودری تولید و عرضه می‌کند.

کود فسفاته چیست؟

کود فسفاته یا کود فسفر، کودی است که عنصر فسفر را به شکل قابل جذب برای گیاه فراهم می‌کند. فسفر پس از نیتروژن و پتاسیم، سومین عنصر پرمصرف گیاهان بوده و به آن «عنصر انرژی» می‌گویند. این عنصر در ساختار ATP (واحد انرژی سلول)، DNA و RNA نقش دارد.

خاک‌های ایران به دلیل pH بالا و آهکی بودن، فسفر را تثبیت می‌کنند و مانع جذب آن توسط ریشه می‌شوند. به همین دلیل مصرف کود فسفاته در کشاورزی ایران اهمیت ویژه‌ای دارد.

نقش فسفر در گیاه

– ریشه‌زایی: فسفر توسعه و گسترش ریشه را تحریک می‌کند
– گلدهی و میوه‌دهی: کمبود فسفر باعث تاخیر در گلدهی و کاهش تعداد میوه می‌شود
– انتقال انرژی: فسفر در ساختار ATP که واحد انرژی سلول است نقش دارد
– رسیدگی محصول: فسفر کافی باعث رسیدن یکنواخت و زودتر محصول می‌شود
– مقاومت به سرما: گیاهانی که فسفر کافی دریافت کرده‌اند مقاومت بیشتری به سرما دارند

علائم کمبود فسفر در گیاه

تشخیص کمبود فسفر در مقایسه با سایر عناصر دشوارتر است. علائم شایع عبارتند از:

– ارغوانی یا بنفش شدن برگ‌ها به‌خصوص در سطح زیرین
– رشد کند و کوتاه ماندن گیاه
– تاخیر در گلدهی و رسیدن محصول
– ریشه‌های ضعیف و کم‌توسعه
– کاهش تعداد پنجه در غلات
– ریزش گل و میوه

نکته: علائم کمبود فسفر معمولاً در مراحل اولیه رشد بیشتر نمایان می‌شود، زیرا گیاه جوان نیاز بیشتری به این عنصر دارد.

انواع کود فسفاته

کودهای فسفاته بر اساس ترکیب و درصد فسفر به دسته‌های مختلفی تقسیم می‌شوند:

جدول انواع کود فسفاته:

جدول انواع کود فسفاته

نوع کود فسفاته درصد فسفر سایر عناصر شکل
سوپرفسفات ساده 16–20٪ گوگرد، کلسیم گرانوله
سوپرفسفات تریپل 44–46٪ کلسیم گرانوله
دی‌آمونیوم فسفات (DAP) 46٪ 18٪ نیتروژن گرانوله
مونوآمونیوم فسفات (MAP) 52٪ 11٪ نیتروژن گرانوله / پودری
فسفات ازته 10٪ 5٪ نیتروژن گرانوله

کودیران انواع کود فسفاته شامل کود سوپرفسفات ساده و کود فسفات ازته را تولید می‌کند.

زمان مصرف

کودهای فسفاته به دلیل تحرک کم در خاک، باید قبل از کشت یا همزمان با کاشت مصرف شوند:

  • محصولات زراعی: قبل از کشت و همراه با شخم
  • درختان میوه: در فصل پاییز یا زمستان به روش چالکود
  • گلخانه: قبل از کشت و مخلوط با خاک بستر

    روش مصرف

    • مصرف پایه (قبل از کشت): پخش در سطح مزرعه و مخلوط با خاک توسط دیسک
    • مصرف نواری: قرار دادن کود در کنار یا زیر ردیف بذر (بهترین روش)
    • چالکود: برای درختان میوه، کود را در چاله‌های اطراف درخت قرار دهید

      میزان مصرف کود فسفاته

      محصول مقدار مصرف سوپرفسفات ساده زمان مصرف
      گندم و جو 100–150 کیلوگرم در هکتار قبل از کشت
      ذرت 150–200 کیلوگرم در هکتار قبل از کشت
      چغندرقند 200–250 کیلوگرم در هکتار قبل از کشت
      سیب‌زمینی 150–200 کیلوگرم در هکتار قبل از کشت
      کلزا 100–150 کیلوگرم در هکتار قبل از کشت (نواری)
      درختان میوه 150–400 گرم برای هر درخت چالکود پاییزه

      توجه: میزان دقیق مصرف بر اساس آزمون خاک و توصیه کارشناس تعیین می‌شود. برای دریافت مشاوره می‌توانید با کارشناسان کودیران تماس بگیرید.

      نکات مهم در مصرف کود فسفاته

      ۱. مصرف بر اساس آزمون خاک قبل از مصرف کود فسفاته، آزمون خاک انجام دهید. مصرف بیش از حد فسفر نه تنها هزینه‌بر است، بلکه می‌تواند جذب سایر عناصر مانند روی و آهن را مختل کند.

      ۲. عدم مخلوط با کودهای آهکی کود فسفاته را با آهک یا کودهای حاوی کلسیم زیاد مخلوط نکنید، زیرا باعث تثبیت فسفر می‌شود.

      ۳. توجه به pH خاک در خاک‌های با pH بالای 7.5، کارایی کود فسفاته کاهش می‌یابد. در این شرایط مصرف گوگرد همراه با فسفات توصیه می‌شود.

      ۴. زمان مناسب مصرف کودهای فسفاته را در زمان آماده‌سازی زمین و قبل از کشت مصرف کنید، نه به صورت سرک.

      سوالات متداول درباره کود فسفاته

      کود فسفاته چیست و چه فرقی با کود NPK دارد؟ کود فسفاته فقط حاوی فسفر (و گاهی عناصر همراه مثل گوگرد) است، در حالی که کود NPK ترکیبی از نیتروژن، فسفر و پتاسیم است.

      بهترین زمان مصرف کود فسفر چه موقع است؟ قبل از کشت یا همزمان با کاشت. فسفر در خاک تحرک کمی دارد و مصرف سرک آن توصیه نمی‌شود.

      آیا می‌توان کود فسفاته را محلول‌پاشی کرد؟ کودهای فسفاته معمولی خاکی هستند. برای محلول‌پاشی از کودهای فسفاته محلول مانند مونوپتاسیم فسفات استفاده کنید.